Celiakia (choroba trzewna, enteropatia glutenozale\u017cna) to choroba autoimmunologiczna, kt\u00f3ra dotyka coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b na ca\u0142ym \u015bwiecie. Atakuje przede wszystkim jelito cienkie, wywo\u0142uj\u0105c szereg nieprzyjemnych objaw\u00f3w i komplikacji zdrowotnych. Nieleczona, mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 wielu gro\u017anych powik\u0142a\u0144 zagra\u017caj\u0105cych \u017cyciu. W tym artykule przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej, czym dok\u0142adnie jest celiakia, jakie s\u0105 jej przyczyny, objawy oraz metody diagnozy i leczenia.<\/p>\n\n\n\n
Celiakia jest chorob\u0105 o wielu obliczach, co sprawia, \u017ce jej rozpoznanie cz\u0119sto jest trudne i d\u0142ugotrwa\u0142e. \u015arednio diagnoza jest stawiana po up\u0142ywie oko\u0142o 9 lat od pojawienia si\u0119 pierwszych symptom\u00f3w. Trudno\u015b\u0107 w diagnozie wynika z faktu, i\u017c objawy celiakii nie ograniczaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do uk\u0142adu pokarmowego. W rzeczywisto\u015bci oko\u0142o 90% pacjent\u00f3w do\u015bwiadcza symptom\u00f3w pozajelitowych, kt\u00f3re rzadko s\u0105 bezpo\u015brednio kojarzone z t\u0105 chorob\u0105. W efekcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w pozostaje niezdiagnozowana. <\/p>\n\n\n\n
Celiakia uwidacznia si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach, w zale\u017cno\u015bci od stopnia zaawansowania i indywidualnych cech pacjenta. Klasyczna celiakia charakteryzuje si\u0119 w pierwszej kolejno\u015bci niecharakterystycznymi objawami z przewodu pokarmowego: przewlek\u0142e biegunki, zaparcia, wzd\u0119cia, b\u00f3le brzucha, stolce t\u0142uszczowe, nawracaj\u0105ce nudno\u015bci i wymioty, nast\u0119pnie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zespo\u0142u z\u0142ego wch\u0142aniania, utraty masy cia\u0142a, cho\u0107 nie jest to regu\u0142a, czy zaburze\u0144 rozwoju u dzieci. W tym przypadku jest cz\u0119sto mylona z innymi schorzeniami, jak zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego czy alergie pokarmowe.<\/p>\n\n\n\n
Bardzo cz\u0119sto obok objaw\u00f3w z przewodu pokarmowego lub nawet zamiast nich celiakia prezentuje objawy pozajelitowe, kt\u00f3re obejmuj\u0105 szerokie spektrum dolegliwo\u015bci \u2014 od anemii, problem\u00f3w sk\u00f3rnych, po zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne. M\u00f3wimy wtedy o postaci nieklasycznej tej choroby. Osobn\u0105 odmian\u0105 celiakii z charakterystycznymi zmianami sk\u00f3rnymi jest choroba Duhringa.<\/p>\n\n\n\n
Celiakia to choroba, kt\u00f3ra mo\u017ce ujawni\u0107 si\u0119 w ka\u017cdym momencie \u017cycia. Pierwsze objawy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 tu\u017c po wprowadzeniu glutenu do diety w okresie niemowl\u0119ctwa, ale r\u00f3wnie cz\u0119sto diagnoza stawiana jest w doros\u0142ym \u017cyciu \u2013 podczas ci\u0105\u017cy, w wyniku stresu, po infekcjach czy operacjach. Statystyki pokazuj\u0105, \u017ce oko\u0142o 70% przypadk\u00f3w celiakii diagnozowane jest u os\u00f3b powy\u017cej 20. roku \u017cycia, cho\u0107 u niekt\u00f3rych z nich objawy by\u0142y obecne ju\u017c wcze\u015bniej. Choroba ta jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119stsza u kobiet, kt\u00f3re choruj\u0105 dwukrotnie cz\u0119\u015bciej ni\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/p>\n\n\n\n
Celiakia cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, co dodatkowo komplikuje jej diagnoz\u0119 i leczenie. U os\u00f3b cierpi\u0105cych na celiaki\u0119, znacznie cz\u0119\u015bciej ni\u017c w og\u00f3lnej populacji obserwuje si\u0119 jednoczesne wyst\u0119powanie cukrzycy typu I, r\u00f3\u017cnorodnych chor\u00f3b tarczycy, w\u0105troby, staw\u00f3w, a tak\u017ce \u0142uszczycy i innych schorze\u0144 zwi\u0105zanych z autoagresj\u0105 organizmu.<\/p>\n\n\n\n
Diagnoza celiakii rozpoczyna si\u0119 od konsultacji z lekarzem rodzinnym, kt\u00f3ry po om\u00f3wieniu objaw\u00f3w mo\u017ce skierowa\u0107 pacjenta do gastroenterologa. Kluczowe w diagnozowaniu celiakii s\u0105 badania serologiczne, kt\u00f3re obejmuj\u0105 testy na przeciwcia\u0142a przeciwko transglutaminazie tkankowej (anty-TG2 IgA) oraz ca\u0142kowity poziom przeciwcia\u0142 IgA. Je\u015bli wynik IgA jest niski, dodatkowo sprawdza si\u0119 przeciwcia\u0142a w klasie IgG. W niekt\u00f3rych przypadkach poza przeciwcia\u0142ami TG sprawdza si\u0119 tak\u017ce przeciwcia\u0142a EMA. Nast\u0119pnym krokiem jest biopsja jelita cienkiego podczas gastroskopii, co pozwala oceni\u0107 stan kosmk\u00f3w jelitowych. Wszystkie badania diagnostyczne powinny by\u0107 wykonywane podczas ekspozycji na gluten, w innym przypadku mog\u0105 one wyj\u015b\u0107 fa\u0142szywie ujemne, gdy\u017c brak glutenu w diecie spowoduje brak wytwarzania specyficznych przeciwcia\u0142 przeciwko niemu, a po d\u0142u\u017cszym czasie nawet \u201ezagojenie\u201d zmian w jelitach. Wa\u017cne jest, aby nie eliminowa\u0107 glutenu przed zako\u0144czeniem diagnostyki, gdy\u017c mo\u017ce to wp\u0142yn\u0105\u0107 na wyniki bada\u0144 i uniemo\u017cliwi\u0107 prawid\u0142owe rozpoznanie choroby.<\/p>\n\n\n\n
Celiakia i nietolerancja glutenu to r\u00f3\u017cne problemy zdrowotne. Nieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten (NCGS) jest form\u0105 nietolerancji, gdzie organizm reaguje nieprawid\u0142owo na gluten zawarty w zbo\u017cach takich jak pszenica, \u017cyto czy j\u0119czmie\u0144. NCGS r\u00f3\u017cni si\u0119 od celiakii, gdy\u017c nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z autoimmunologicznym uszkodzeniem jelit. Termin \u201enieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten\u201d zosta\u0142 wprowadzony w 2012 roku, aby wyra\u017anie odr\u00f3\u017cni\u0107 ten stan od celiakii i alergii na bia\u0142ka pszenicy.<\/p>\n\n\n\n
Anemia jest cz\u0119sto spotykana u os\u00f3b z celiaki\u0105. Jest ona szczeg\u00f3lnie niebezpieczna, gdy jest przewlek\u0142a lub nawracaj\u0105ca. Niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza, najcz\u0119stsza forma anemii, wynika z upo\u015bledzonej zdolno\u015bci do wch\u0142aniania \u017celaza. To kluczowy sk\u0142adnik hemoglobiny, odpowiedzialnej za przechowywanie i transport tlenu w czerwonych krwinkach. U os\u00f3b z nieleczon\u0105 celiaki\u0105 uszkadzane s\u0105 kosmki jelitowe, co prowadzi do z\u0142ego wch\u0142aniania nie tylko \u017celaza, ale r\u00f3wnie\u017c innych wa\u017cnych sk\u0142adnik\u00f3w, jak witamina B12 czy kwas foliowy. A\u017c oko\u0142o 46% pacjent\u00f3w z celiaki\u0105 cierpi na niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza. Skuteczne leczenie anemii wymaga zidentyfikowania i leczenia jej przyczyn, takich jak celiakia.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy diagnostyka celiakii zostanie zako\u0144czona, kolejnym etapem jest leczenie choroby. Najwa\u017cniejszym i u wi\u0119kszo\u015bci chorych jedynym leczeniem choroby trzewnej jest \u015bcis\u0142a dieta bezglutenowa. W przypadku celiakii opornej na leczenie dietetyczne mo\u017ce by\u0107 konieczne w\u0142\u0105czenie leczenia immunosupresyjnego, s\u0105 to jednak niecz\u0119ste sytuacje. Nieleczona celiakia i ci\u0105g\u0142y d\u0142ugotrwa\u0142y kontakt z glutenem skutkuje zwi\u0119kszonym ni\u017c populacyjne ryzykiem raka gard\u0142a, prze\u0142yku, jelita cienkiego i ch\u0142oniak\u00f3w. Natomiast nieuzasadnione stosowanie diety bezglutenowej mo\u017ce by\u0107 szkodliwe i prowadzi\u0107 do niedobor\u00f3w. St\u0105d istotna jest diagnostyka i stosowanie si\u0119 do zalece\u0144 lekarskich i dietetycznych.<\/p>\n\n\n\n
Osoby przestrzegaj\u0105ce diety bezglutenowej musz\u0105 unika\u0107 pszenicy, j\u0119czmienia, \u017cyta oraz niecertyfikowanego owsa, jak r\u00f3wnie\u017c produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych te zbo\u017ca. Naturalnie bezglutenowe s\u0105 takie produkty jak kukurydza, ry\u017c, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, ro\u015bliny str\u0105czkowe, sorgo, orzechy, mi\u0119so (nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 na niekt\u00f3re w\u0119dliny, warto sprawdza\u0107 sk\u0142ady), jaja, owoce i warzywa. Produkty przetworzone, kt\u00f3re zawieraj\u0105 mniej ni\u017c 20 ppm glutenu, r\u00f3wnie\u017c s\u0105 uznawane za bezglutenowe i mog\u0105 by\u0107 oznaczone specjalnym symbolem Przekre\u015blonego K\u0142osa lub innym znakiem wskazuj\u0105cym na ich bezglutenowy charakter. Nale\u017cy jednak uwa\u017ca\u0107 na produkty, kt\u00f3re mog\u0105 nieoczekiwanie zawiera\u0107 gluten z powodu zanieczyszczenia krzy\u017cowego w procesie produkcji. Do\u015b\u0107 nieoczywistym produktem jest przyk\u0142adowo sos sojowy \u2014 do \u015bredniej jako\u015bci produkt\u00f3w cz\u0119sto dodawana jest m\u0105ka pszenna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Celiakia (choroba trzewna, enteropatia glutenozale\u017cna) to choroba autoimmunologiczna, kt\u00f3ra dotyka coraz wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 os\u00f3b na ca\u0142ym \u015bwiecie. Atakuje przede wszystkim jelito cienkie, wywo\u0142uj\u0105c szereg nieprzyjemnych objaw\u00f3w i komplikacji zdrowotnych. Nieleczona, mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 wielu gro\u017anych powik\u0142a\u0144 zagra\u017caj\u0105cych \u017cyciu. W tym artykule przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej, czym dok\u0142adnie jest celiakia, jakie s\u0105 jej przyczyny, objawy oraz metody […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[19,18,14,37,4],"class_list":["post-680","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-choroby-autoimmunologiczne","tag-e-konsultacja-online","tag-e-recepta-online","tag-recepta-online","tag-tania-recepta","tag-tanie-recepty"],"yoast_head":"\n