Planowanie egzotycznej podróży to ekscytujący czas. Rezerwacje hoteli, wybór atrakcji, pakowanie walizki. W tym wszystkim łatwo zapomnieć o jednej z najważniejszych rzeczy chroniących zdrowie podczas wyjazdu: o szczepieniach ochronnych. Wiele chorób infekcyjnych i inwazyjnych, na które w Polsce prawie się nie zapada, w innych regionach świata jest powszechnych i stanowi realne zagrożenie dla turysty, którego organizm nigdy wcześniej się z nimi nie zetknął.

Dobra wiadomość jest taka, że przed częścią z nich można się skutecznie zabezpieczyć poprzez odpowiednie szczepienia, innych zaś możną unikać poprzez doedukowanie się w zakresie sposobów zakażenia czy zarażenia.

W przypadku szczepień należy odpowiednio wcześnie odwiedzić lekarza lub poradnię medycyny podróży, zazwyczaj co najmniej cztery do sześciu tygodni przed wylotem, bo część szczepień wymaga kilku dawek lub czasu, żeby w pełni zadziałać.

Szczepienia Azja Południowo-Wschodnia i Azja Południowa

Tajlandia, Wietnam, Indonezja, Indie czy Sri Lanka kuszą klimatem i zabytkami. Jednocześnie to obszar, gdzie na turystę czeka kilka poważnych zagrożeń zdrowotnych.

Dur brzuszny to choroba bakteryjna wywołana przez Salmonella enterica, gdzie czynnik infekcyjny przenoszony jest przez zanieczyszczoną wodę i jedzenie, realna szczególnie przy korzystaniu z ulicznych stoisk i lokalnych restauracji. Szczepionka przeciwko durowi jest dostępna w formie zastrzyku lub kapsułek doustnych.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A przenosi się tą samą drogą co dur brzuszny i jest bardzo powszechne w całej Azji. Szczepienie zalecane jest każdemu, kto podróżuje poza kraje o wysokim standardzie sanitarnym.

Japońskie zapalenie mózgu – choroba wirusowa – wywoływana przez arbowirusy, przenoszona przez komary. Ryzyko dotyczy przede wszystkim osób odwiedzających obszary wiejskie i tereny podmokłe, szczególnie w porze deszczowej. Szczepienie zaleca się przy dłuższych pobytach lub aktywnym spędzaniu czasu poza miastem.

Wścieklizna jest chorobą wirusową wywoływaną przez wirusa RABV – możliwość zakażenia tym wirusem występuje w wielu regionach świata. Kontakt z psami, małpami lub innymi dzikimi zwierzętami może do niej doprowadzić. Szczepienie przed wyjazdem daje więcej czasu na dotarcie do pomocy medycznej i upraszcza postępowanie po ewentualnej ekspozycji.

Szczepienia Afryka Subsaharyjska

Podróż do Kenii, Tanzanii, Ghany, Ugandy czy Etiopii wiąże się z koniecznością przygotowania się na choroby praktycznie nieznane w Europie.

Żółta gorączka, nazywana również żółtą febrą, to choroba wywoływana przez flawiwirusy. Choroba jest przenoszona przez komary i może być śmiertelna. Szczepienie przeciwko żółtej febrze to jedyne szczepienie, które w wielu krajach afrykańskich jest wymagane prawem. Zaświadczenie o szczepieniu trzeba mieć przy sobie przy wjeździe. Szczepionka jest bardzo skuteczna, a odporność utrzymuje się przez całe życie po jednej dawce.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych wywoływane przez bakterię meningokoka jest przenoszone wśród ludzi drogą kropelkową. Zakażenie o wiele częściej występuje u dzieci i młodzieży. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych jest szczególnie powszechne w Pasie Zapalenia Opon, rozciągającym się przez środkową Afrykę od Senegalu po Etiopię. Szczepienie jest obowiązkowe dla pielgrzymów udających się do Mekki i zdecydowanie zalecane przy podróżach przez ten region.

Malaria to choroba wywołana przez pierwotniaki z rodzaju Falciparum i przenoszona poprzez ukłucia komarów. Nie istnieje szczepionka chroniąca przed malarią, ale dostępne są leki profilaktyczne przyjmowane przed wyjazdem, w trakcie i po powrocie z podróży do regionów występowania malarii. Wybór preparatu zależy od regionu, który planujemy odwiedzić, a także występujących u pacjenta chorób przewlekłych. Dlatego stosowanie takich leków należy omówić z lekarzem.

Szczepienia Ameryka Łacińska

Meksyk, Peru, Brazylia, Kolumbia czy Kostaryka zachęcają do przylotu przez cały rok. Zagrożenia zdrowotne zależą tu od konkretnego celu podróży.

Żółta gorączka/ żółta febra. Szczepienie przeciwko żółtej febrze jest wymagane lub zalecane przy wyjazdach do tropikalnych części Brazylii, Peru i Kolumbii. Nawet jeśli dany kraj jej formalnie nie wymaga, sąsiednie państwa mogą oczekiwać zaświadczenia przy przekraczaniu granicy.

Dur brzuszny i wirusowe zapalenie wątroby A to standardowy zestaw szczepień dla całego regionu, szczególnie przy wyjazdach poza główne ośrodki turystyczne.

Wścieklizna jest obecna w Brazylii, Boliwii i Peru. Ryzyko wzrasta przy aktywności w dżungli i kontakcie ze zwierzętami. Leczenie po ewentualnym zakażeniu jest dostępne tylko w większych miastach, a czas ma tu ogromne znaczenie.

Szczepienia Bliski Wschód i Afryka Północna

Egipt, Maroko, Jordania czy Zjednoczone Emiraty Arabskie to kraje z dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczną, ale odmienne od Europy pod względem epidemiologicznym. Szczepienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby A to podstawowe zalecenie dla całego regionu, szczególnie przy wypadach poza kurorty. Szczepienie przeciwko durowi brzusznemu zaleca się przy wyjazdach do obszarów poza dużymi miastami . 

Kiedy i gdzie się szczepić?

Wizyta w poradni medycyny podróży powinna odbyć się co najmniej cztery, a najlepiej sześć tygodni przed wyjazdem. Lekarz zapyta o konkretny cel podróży, planowane aktywności, długość pobytu i warunki zakwaterowania, a następnie dobierze zestaw szczepień dopasowany do konkretnej sytuacji.

Szczepienia to jeden z nielicznych obszarów medycyny, gdzie niewielki wysiłek przed wyjazdem przekłada się na realne bezpieczeństwo w podróży. Warto o tym pamiętać, pakując walizkę.

FAQ

Czy można dostać antykoncepcję online?

Tak. Recepta na hormonalne środki antykoncepcyjne może zostać wystawiona podczas e-wizyty lub teleporady lekarskiej. Lekarz przeprowadza wywiad dotyczący stanu zdrowia, przeciwwskazań i dotychczasowego leczenia, a następnie wystawia e-receptę.

Ile ważna jest e-recepta?

E-recepta jest ważna 30 dni od daty wystawienia. Wyjątki: recepty na antybiotyki są ważne 7 dni, na preparaty immunologiczne wytwarzane dla konkretnego pacjenta (np. szczepionki odczulające) — 90 dni, a na leki refundowane przewlekle przepisywane — nawet do 365 dni. Po upływie ważności recepty nie można jej zrealizować w aptece.

Czy lekarz może odmówić wystawienia recepty?

Oczywiście może się zdarzyć, że z uwagi na stan zdrowia pacjenta recepta nie będzie mogła być wystawiona. W tym przypadku pacjent może otrzymać częściowy zwrot.